Dorchem yetkili satış noktası · Tuzla / İstanbul
Yeni — Temizleyemediğiniz yüzeyin fotoğrafını gönderin, aynı gün çözüm önerisi alın. Sahadan sor
Teknik Rehber

Korozyon türleri: pas sadece başlangıç

“Pas” kelimesi sahada genelde her metal bozulmasını kapsar, ama korozyon tek bir olay değil, farklı mekanizmalarla ilerleyen bir aile. Demirin yüzeyinde yayılan klasik pas bu ailenin sadece en görünür üyesidir; aynı ailenin başka üyeleri çok daha sinsi davranır.

Bilim: korozyon mekanizmaları birbirinden nasıl ayrılır

Üniform (genel) korozyon, yüzeyin tamamında aşağı yukarı eşit hızda ilerler — demirin havada paslanması bu türdendir. Görünür olduğu için takip etmesi en kolay korozyon türüdür.

Galvanik korozyon, iki farklı metal birbirine (doğrudan veya iletken bir sıvı üzerinden) elektriksel olarak bağlandığında ortaya çıkar. Metallerin elektrokimyasal potansiyeli farklıdır; daha “aktif” olan metal, diğerini korurken kendisi hızla çözünür. Bir çelik bağlantı parçasının bakır boru yanında aşırı hızlı aşınması, bu mekanizmanın klasik örneğidir.

Çukurcuk (pitting) korozyonu, yüzeyde küçük ama derin noktalar halinde ilerler; dışarıdan metal sağlam görünürken içeride delik açılabilir. Paslanmaz çelikte klorür içeren ortamlarda (deniz suyu, bazı temizlik kimyasalları) sık görülür ve geç fark edildiğinde ani delinme riski taşır.

Aralık (crevice) korozyonu, iki yüzeyin birbirine çok yakın durduğu dar boşluklarda (conta altı, bağlantı noktası) oluşur; bu boşluklarda oksijen ve kimyasal konsantrasyonu farklılaşır, lokal bir hücre gibi davranarak hızlı aşınma başlatır.

Gerilmeli korozyon çatlaması, mekanik gerilim altındaki bir metalin aynı zamanda korozif bir ortamda bulunmasıyla oluşur; tek başına ne gerilim ne korozyon bu hasarı verir, ikisinin birleşimi malzemeyi beklenenden çok daha düşük yükte çatlatır.

Sahada ne anlama gelir

Her tür farklı bir risk profiline sahiptir. Üniform korozyon öngörülebilir ve bakım planına girer; çukurcuk ve aralık korozyonu ise dışarıdan sağlam görünen bir parçanın içeride beklenmedik şekilde delinmesine, bu da sızıntı veya ani arızaya yol açar. Galvanik korozyon, yanlış malzeme eşleştirmesiyle kurulan bir bağlantıda tahmin edilenden çok daha hızlı hasar demektir. Gerilmeli korozyon çatlaması ise özellikle taşıyıcı veya basınçlı parçalarda güvenlik açısından en kritik olanıdır, çünkü belirti vermeden ilerleyebilir.

Ne yapmalı

Doğru önlem, hangi korozyon türüyle karşı karşıya olduğunuzu doğru teşhis etmekle başlar. Yüzeyde genel incelme varsa klasik pas sökücü yaklaşımı ve koruyucu kaplama yeterlidir. Farklı metallerin bir arada kullanıldığı bağlantılarda galvanik riski azaltmak için izolasyon malzemesi veya uyumlu metal eşleştirmesi tercih edilir. Klorürlü ortamda çalışan paslanmaz parçalarda çukurcuk riskine karşı doğru alaşım seçimi ve düzenli pasivasyon önemlidir; mevcut korozyonu ve ısıl renklenmeyi sökmek için kimyasal yöntemler kaynak izi temizleme rehberinde anlatılır.

Hangi mekanizma olursa olsun, söküm sonrası yüzeyi çıplak bırakmamak ortak kuraldır: bir korozyon inhibitörü koruyucu film kurarak yeniden başlamayı geciktirir. Temel oksitlenme kimyasının ayrıntısı için Pas nedir, nasıl oluşur? sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Çukurcuk korozyonu nasıl fark edilir, dışarıdan görünür mü?
Çoğu zaman görünmez; yüzeyde küçük bir nokta veya hafif renk değişimi dışında belirti vermeyebilir. Kritik parçalarda periyodik kalınlık ölçümü, erken teşhis için gereklidir.

Galvanik korozyonu önlemenin en pratik yolu nedir?
Mümkünse birbirine çok yakın elektrokimyasal potansiyele sahip metalleri eşleştirmek; zorunlu farklı metal bağlantılarında ise aralarına izolasyon malzemesi koymak riski büyük ölçüde azaltır.

Gerilmeli korozyon çatlaması önceden nasıl anlaşılır?
Belirti vermeden ilerleyebildiği için görsel kontrol yeterli olmaz; kritik parçalarda tahribatsız muayene (ultrasonik, sıvı penetrant gibi) yöntemleri kullanılır.

Tüm korozyon türlerine tek bir ürün çözüm olur mu?
Hayır; her mekanizma farklı önlem ister. Doğru teşhis için parçanın fotoğrafını ve çalışma ortamını Sahadan Sor‘a iletmeniz, doğru yaklaşımı seçmemizi hızlandırır.